Winkelcentrum Kostverloren na-oorlogs erfgoed – de keuze van Pieter Bregman

groningen-kostverloren-jan van ruysdaelstraat-winkelcentrum-3Zes ambassadeurssteden nederland groningen, centrum in Groningen hebben een gebouw geadopteerd uit de periode 1945- en 1970 waar zij hun oog op hebben laten vallen. Na-oorlogs erfgoed, een tijd van optimisme en groei in tegenstelling van de tijden van nu. Vandaag de keuze van Pieter Bregman,  directeur Nijestee die koos voor het winkelcentrum Kostverloren.
Het winkelcentrum is volgens Pieter Bregman een toch heel mooie en inspirerende herinnering aan een tijd van idealisme en optimisme. Ook Pieter Bregman roept op om op zijn  geadopteerde object te stemmen op de site van lichtenruimtegroningen.nl .
Dit winkelcentrum ligt in de naoorlogse uitbreiding van de wijk Kostverloren, die is gerealiseerd in de periode 1953-1968. Het grootste deel van de invulling van de wijk is gebeurd door woningbouwvereniging Gruno in samenwerking met architect K.G. Olsmeyer, en wordt gezien als een van de eerste prille pogingen om ‘de wijkgedachte’ vorm te geven.

groningen-kostverloren-jan van ruysdaelstraat-winkelcentrum-3

Deze sociaal-maatschappelijke gedachte ging ervan uit dat een gedifferentieerde samenstelling van de wijk en de toepassing van gemeenschappelijke voorzieningen de sociale structuur in de nieuwe wijken zou waarborgen. Hierdoor geïnspireerd richtten zij de nieuwe woningcomplexen in zoals een centrale wijkverwarming, gemeenschappelijke waskelders, liften, een als filiaal van de bibliotheek ingerichte leeszaal en een centraal gelegen eigen winkelcentrum.



Het winkelcentrum maakt deel uit van een groter bouwplan dat 158 woningen van drie verschillende typen omvatte. In 1959 vestigde supermarkt COOP zich in het midden van één van de blokken waarbij twee winkels werden samengevoegd door het wegbreken van de scheidingsmuren. In 1986 werden drie winkeleenheden verbouwd voor supermarkt Edah.

Deze diashow vereist JavaScript.

Het winkelcentrum bestaat uit een aaneenschakeling van gesloten bouwblokken en is gesitueerd aan de centrale ruimte bij de kruising van de Jacob van Ruysdaelstraat/Jan Steenstraat en de Rembrand van Rijnstraat. Het complex bestaat uit twee identieke bouwvolumes van 40 m. lang x 20 m.breed, die van elkaar worden gescheiden door de Johannes Vermeerstraat.

De rechthoekige blokken tellen twee bouwlagen onder platte en flauw hellende platte daken. Elk blok bevat aan de zijgevels aansluitende autoboxen en aan de achterzijde eenlaags uitgebouwde magazijnen en bergingen. Elk blok bevatte oorspronkelijk vier winkels met bovenwoningen.

De winkels zijn onder een uniforme, doorlopende betonnen luifel geplaatst en bevatten brede houten etalagekozijnen die op een natuurstenen borstwering zijn geplaatst en een strook liggende bovenlichten boven de luifel. De toegangen van de winkels worden geaccentueerd door forse, (taps) schuin naar voren oplopende lichte natuurstenen penanten, die de luifel dragen en de betonvloer van de bovenliggende woonlaag.

De zijgevels van de blokken zijn opgemetseld van rode baksteen waartegen aan de voorkant een trapeziumvormige betonnen plaat is geplaatst, evenwijdig aan de schuin oplopende dakplaat. De bijzondere, vlakke betonsculpturen, bevatten geabstraheerde voorstellingen van de kunstenaar Klaas van Dijk. Te zien zijn een moeder met kind en hond, man met schop en spelende kinderen.

Kunst, Arbeid, Het gezin, De dans

Het winkelcentrum aan de Jacob van Ruysdaelstraat in de wijk Kostverloren is een fraai voorbeeld van de zogenoemde wederopbouwarchitectuur uit de jaren vijftig van de twintigste eeuw. De winkels zijn in opdracht van woningbouwvereniging Gruno gerealiseerd naar een ontwerp van de Groninger architect K.G. Olsmeyer. De zijgevels van de blokken zijn opgemetseld van rode baksteen en bevatten muurschilderingen met gestileerde voorstellingen van een vader en moeder met kind en hond, twee mannen met schop, twee dansende vrouwen en vliegende vogels. Ze symboliseren respectievelijk het gezin, de arbeid, de dans en de kunst.

De maker van het kunstwerk, Klaas van Dijk, kreeg zijn opleiding van de bekende Groningse beeldhouwer Willem Valk. In de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw was hij lid van de Groninger kunstenaarsvereniging De Ploeg. Hoewel Nederland zijn thuisbasis was, werkte hij ook in Frankrijk en de Verenigde Staten. In 1977 ontving hij in Groningen de culturele Egbertsprijs, onder meer voor zijn verdiensten voor De Ploeg. Van Dijk zette zich namelijk onvermoeibaar in om ervoor te zorgen dat jonge kunstenaars zich gingen aansluiten bij deze vereniging.

Het kunstwerk werd in 1957 vervaardigd in opdracht van woningbouwvereniging Gruno. Op initiatief van enkele buurtbewoners en met financiële steun van onder meer de gemeente Groningen en woningcorporatie Nijestee, kregen de monumentale muurschilderingen in 2008 een avondverlichting.

Bron: Staat in Groningen

Één reactie op “Winkelcentrum Kostverloren na-oorlogs erfgoed – de keuze van Pieter Bregman

  1. leuk op jouw site over Groningen de 4 kunstwerken van mijn vader te zien. met mijn zus was ik bij de nieuwe belichting in 2008 uitgenodigd.
    van onze vader staanof hangen nog wel tientallen andere kunstwerken in Stad en Ommeland!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *